Jak zarejestrować produkt jako chroniona Nazwa Pochodzenia/chronione Oznaczenie Geograficzne? 

/appFiles/site_180/images/autor/ZUp1WynBb6XzaKi.png

Autor: Klaudia Kałwa

Dodano: 22 listopada 2018
Jak zarejestrować produkt jako chroniona Nazwa Pochodzenia/chronione Oznaczenie Geograficzne? 

Jak zarejestrować produkt jako chroniona Nazwa Pochodzenia/chronione Oznaczenie Geograficzne? 

Jeżeli nasz produkt wyróżnia się cechą charakterystyczną dla konkretnego rejonu, w którym jest wytwarzany/produkowany, wówczas możemy ubiegać się o przyznanie Europejskich Systemów Jakości, co pozwoli Nam wyodrębnić nasz produkt na tle innych obecnych na rynku. Kiedy możemy się starać o wspomniane certyfikaty?

Produkt może otrzymać rejestrację jako ChNP, jeżeli:

  • nazwa produktu wykorzystuje nazwę regionu, konkretnego miejsca lub też w wyjątkowych przypadkach kraju, gdzie dany wyrób jest produkowany, np. polski miód kurpiowski, bryndza podhalańska czy karp zatorski;
  • pozyskiwanie produktu, jego przetwarzanie lub przygotowywanie ma miejsce na określonym obszarze geograficznym – wymagane jest, by każdy z etapów całego procesu produkcyjnego (zarówno produkcja surowców, jak i wszystkie etapy produkcji) odbywał się na obszarze, do którego nawiązuje nazwa;
  • jakość i główne cechy produktu zależą od otoczenia geograficznego (np. ukształtowanie terenu), czynników naturalnych (uprawy, rodzaj gleb, klimat) oraz ludzkich (lokalne know-how).

Produkt oznaczony jako ChOG musi spełniać poniższe warunki:

  • musi być wytwarzany w regionie, którego nazwę nosi;
  • określona jakość, renoma lub inna cecha charakterystyczna produktu musi w głównej mierze wynikać z jego pochodzenia geograficznego;
  • jedna z trzech faz produkcji musi mieć miejsce w danym obszarze (np. surowce mogą pochodzić z innego regionu; przykładem takich produktów jest np. miód wrzosowy z Borów Dolnośląskich – pyłek musi pochodzić z kwiatów na terenie Borów Dolnośląskich, ale pszczoły mogą być przywożone z innych obszarów. Takim znakiem objęte też są np. jabłka grójeckie, ser koryciński, kiełbasa lisiecka czy andruty kaliskie).

Jakie są różnice w omawianych oznaczeniach?

Podstawową różnicą pomiędzy ChNP a ChOG jest stopień związania danego produktu z miejscem jego pochodzenia. Nazwa pochodzenia związana jest z produktami nierozerwalnie związanych z danym obszarem geograficznym – stąd też, aby z niej korzystać, zarówno produkcja składników, jak również cały proces technologiczny muszą odbywać się na danym obszarze geograficznym. W przypadku zaś chronionego oznaczenia geograficznego produkt, podobnie jak w przypadku ChNP, musi być wytwarzany na określonym obszarze, ale nie wszystkie etapy produkcji muszą się na nim odbywać.

Kto może złożyć wniosek o przyznanie certyfikatu jakości?

W przypadku ChNP lub ChOG wniosek może złożyć grupa producentów, których nazwa jest zarejestrowana. Przewiduje się również możliwość złożenia wniosku przez osobę fizyczną lub prawną. Jest to dopuszczalne po spełnieniu dwóch warunków: osoba ta musi być jedynym producentem na danym obszarze geograficznym składającym wniosek oraz wyznaczony obszar geograficzny odróżnia się w zauważalny sposób od obszarów sąsiednich lub charakterystyka danego produktu znacznie odróżnia go od pozostałych.

Co powinna zawierać specyfikacja produktu?

Przed złożeniem wniosku należy przygotować specyfikację produktu. W takim dokumencie należy uwzględnić m.in. nazwę i opis produktu, dokładne określenie obszaru, na którym jest wytwarzany produkt, dowody potwierdzające, że wyrób jest wytwarzany/lub pewne etapy w jego produkcji są ściśle związane z określonym obszarem geograficznym, opis metody produkcji produktu rolnego lub środka spożywczego oraz informacje dotyczące pakowania, jeżeli istnieją powody, dla których pakowanie powinno mieć miejsce na obszarze geograficznym oraz wskazać te powody. Należy przedstawić elementy uzasadniające związek między jakością i cechami charakterystycznymi produktu rolnego lub środka spożywczego a środowiskiem geograficznym na określonym obszarze. Należy również przedstawić elementy uzasadniające związek między określoną jakością, renomą lub cechą charakterystyczną produktu rolnego lub środka spożywczego a pochodzeniem geograficznym z określonego obszaru. Dodatkowo należy podać dane odnoszące się do kontroli:  nazwę i adres organu lub jednostki organizacyjnej, przeprowadzających kontrolę zgodności ze specyfikacją, oraz zakres kontroli. We wniosku należy również zamieścić szczególne zasady dotyczące etykietowania danego produktu rolnego lub środka spożywczego, jeżeli takie występują.

Składanie wniosku

Wnioski o rejestrację nazwy jako ChNP, ChOG składa się do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Jego organem opiniodawczo-doradczym jest Rada do Spraw Tradycyjnych i Regionalnych Nazw Produktów Rolnych i Środków Spożywczych. Wniosek powinien dotyczyć tylko jednego produktu rolnego lub środka spożywczego. Do wniosku należy dołączyć dowód wniesienia opłaty.

  1. Jeżeli Państwa Członkowskie nie zgłoszą sprzeciwu oraz złożony wniosek spełnia wymagania formalne Unii Europejskiej, co rozpatrywane jest przez Komisję Europejską, zostanie on ogłoszony w resortowym dzienniku urzędowym.
  2. W momencie przekazania przez ministerstwo wniosku do Komisji Europejskiej produkt podlega tymczasowej ochronie trwającej do czasu wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w danej sprawie.
  3. Od tej chwili przez 30 dni, każda osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której interesu gospodarczego lub prawnego dotyczy postępowanie w sprawie rejestracji, ma prawo złożyć do MRiRW zastrzeżenie do wniosku o rejestrację.
  4. W razie jego braku Rada, w terminie 30 dni, wydaje opinię o spełnieniu określonych wymagań.
  5. Następnie minister rolnictwa wydaje w tej sprawie decyzję i przekazuje wniosek Komisji.
  6. Zatwierdzona na szczeblu krajowym nazwa pochodzenia lub oznaczenie geograficzne zostaje wpisane do rejestru wewnętrznego oraz na tzw. listę tymczasowej ochrony krajowej.

W przypadku gdy Komisja nie otrzyma żadnego sprzeciwu, dokonuje rejestracji nazwy. Rejestracja jest publikowana w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. W przeciwnym razie wzywa się zainteresowane strony do podjęcia odpowiednich konsultacji.

Ile wynosi opłata?

Opłaty pobierane są w trzech sytuacjach:

  • w chwili składania wniosku,
  • w przypadku sprzeciwu do wniosku o rejestrację,
  • w przypadku zastrzeżeń do wniosku o rejestrację.

W każdym z wymienionych wyżej przypadków należy ponieść jednorazowy koszt 300 zł.

Co zyskasz, rejestrując swój produkt?

Po uzyskaniu zgody oraz zarejestrowaniu produktu jako Chroniona Nazwa Pochodzenia czy Chronione Oznaczenie Geograficzne produkt będzie chroniony przed m.in.:

  • wszelkim możliwym wykorzystywaniem nazwy w celach komercyjnych (np. gdy inny producent porównuje swój wyrób do naszego już zarejestrowanego, bądź gdy produkt zarejestrowany wykorzystywany jest jako składnik);
  • niewłaściwym stosowaniem nazwy zarejestrowanego produktu (np. gdy nazwa zostanie źle przetłumaczona bądź towarzyszą jej słowa typu: zgodnie z recepturą stosowaną, imitacja, metoda);
  • wszelkimi innymi praktykami, które mogłyby wprowadzać konsumenta w błąd co do rzeczywistego pochodzenia produktu; nazwy już objęte ochroną nie mogą stać się nazwami rodzajowymi;
  • wszelkim innym nieprawdziwym lub wprowadzającym w błąd określeniem miejsca pochodzenia lub wytwarzania, właściwości lub podstawowych cech produktu, znajdujących się na opakowaniu zewnętrznym lub
  • wewnętrznym, w materiale reklamowym lub w dokumentach odnoszących się do danego produktu, a także stosowaniem opakowań mogących stworzyć fałszywe wrażenie co do jego pochodzenia.

Pozostałe korzyści

Omawiany system ochrony obejmuje także czynności dokonywane już po zarejestrowaniu produktu. Każdy produkt, który pomyślnie przeszedł wszystkie etapy rejestracji podlega kontroli pod względem spełniania wymogów określonych w normie EN 45011 (polski odpowiednik PN-EN 45011:2000). W Polsce organem wyznaczonym do jej przeprowadzania jest Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych. Producenci, którzy chcą potwierdzić spełnianie przez nich norm zawartych w specyfikacji powinni zwrócić się do wojewódzkiego oddziału IJHARS. Dodatkowym zabezpieczeniem produktów posiadających ChNP i ChOG są urzędowe kontrole żywności. Może ją przeprowadzać, oprócz IJHARS, również Inspekcja Sanitarna oraz weterynaryjna. Celem przeprowadzania tych kontroli jest m.in. identyfikowanie i eliminowanie z rynku artykułów rolno-spożwczych, których oznakowanie stwarza podejrzenie, co do zawłaszczania, imitacji lub aluzji do oznaczeń ChNP, ChOG.

Autor: Klaudia Kałwa
Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie
Wydział Nauk o Żywności i Biotechnologii
Katedra Analizy i Oceny Jakości Żywności

Najnowszy numer

Nr 11 - Nr 11, Październik 2019

OkladkaJMNR11

Bezpieczny łańcuch żywności w systemie GMP+

Dostępny w wersji elektronicznej